De Woudaaproute

Sommige routes maak je voor het sportieve, andere voor de stilte, en sommige juist omdat het hele gezin er plezier aan beleeft. De Woudaaproute valt in die laatste categorie. Het is een rondje van zo'n tachtig kilometer door het hart van de Friese meren, en hij is zo opgebouwd dat er voor jong én oud onderweg genoeg is om naar uit te kijken: havens met strandjes, dorpen met ijssalons, stille meren waar je rustig kunt zwemmen, en steden met genoeg verhalen om aan tafel over door te praten. In een ontspannen weekend vaar je hem comfortabel uit.

De route in een oogopslag

De Woudaaproute is een rondje langs Terherne, Joure, Langweer, Woudsend, Heeg, Workum, Bolsward, IJlst en Sneek. Eindpunt is gelijk aan het beginpunt - je vaart in een grote lus terug.

Plan dit rondje in de routebouwer van VaarRoute.nl →
In de routebouwer kun je waypoints achter elkaar zetten en zelf de volgorde aanpassen, ideaal voor een rondje als dit.

Vertrekpunt Terherne

De meeste vaarders beginnen het rondje in Terherne, een gezellig dorpje dat als een soort knooppunt midden in de Friese merenroute ligt. Vrijwel alle bekende meren komen hier samen: het Sneekermeer, het Terhernster Pôlen, de Goïngarijpsterpoelen. Wie hier voor anker gaat, ligt eigenlijk al op het mooiste deel van het vaargebied. Terherne staat ook bekend als het Kameleondorp - de boekenserie van H. de Roos speelt zich grotendeels hier af, en in het dorp zit een museum dat met name jongere kinderen leuk vinden om te bezoeken voordat de boot van wal gaat.

Naar Joure via de Goïngarijpsterpoelen

Vanuit Terherne vaar je via de Zandsloot en de Terhernster Pôlen langs Goïngarijp richting Joure. Het water is hier breed en open, met aan weerszijden uitzicht op rietkragen en boerderijen. Joure zelf is een verrassend gezellig dorp met een centrum waar je goed kunt eten en winkelen, en in de zomer staan er vaak markten op het plein. Vanuit de jachthaven is het ongeveer een halve kilometer lopen naar de Midstraat - de hoofdstraat met terrassen en speciaalzaken.

Voor wie met kinderen vaart, is Joure een fijne tussenstop. Er is een zwembad, een kinderboerderij, een midgetgolfbaan en een paar speeltuinen op loopafstand van het water. Maak je geen haast: een paar uur in Joure breekt de vaardag op een prettige manier in stukken.

Langs de Langweerderwielen naar Langweer

Vanuit Joure vaar je via de Alde Wei, onder de brug van de Lemstervaartweg door, naar de Langweerderwielen. Dit is een klein meer dat door de jaren heen flink in trek is geraakt bij watersporters - vooral op zomerdagen liggen er bootjes voor anker en zitten er kinderen in opblaaszwembanden naast hun ouders. Aan de oever ligt Langweer, een dorp dat zichzelf met recht een watersportdorp mag noemen.

Langweer heeft een goed onderhouden jachthaven, een zandstrandje en een speeltuintje vlak aan het water. Daaromheen vind je een paar leuke restaurants en cafés waar je 's avonds met een terras vol watersporters terechtkunt. Voor gezinnen is dit één van de fijnste tussenstops op de hele route - er is genoeg om te doen voor de kinderen, en de ouders hoeven nergens heel ver voor te lopen.

Twee opties richting Woudsend

Tussen Langweer en Woudsend is er iets om over na te denken. De officiële Woudaaproute volgt de oranje route, maar die heeft een vaste brug met een doorvaarthoogte van 2,50 meter. Heb je een hogere boot, dan is het slimmer om het Prinses Margrietkanaal te volgen, even via het Johan Frisokanaal en het Jeltesleat-aquaduct te gaan. Dat aquaduct is de afgelopen jaren aangelegd om de drukke beweegbare bruggen in dit deel van Friesland te ontlasten - sindsdien is het er een stuk rustiger geworden, en hoef je niet meer te wachten voor brugbediening.

Beide varianten komen weer samen voordat je Woudsend binnenvaart. De keuze hangt vooral af van je boot: voor sloepen en lagere motorboten is de oranje route directer en mooier, voor zeilboten en hogere kajuitboten is het aquaduct de logische keuze.

Woudsend: havens, molens en een strandje

Woudsend is misschien wel het meest karakteristieke dorp van de hele route. De silhouetten van de twee korenmolens - De Jager en De Snip - zien je al van ver, en in het dorp zelf vind je smalle straatjes, een paar fijne restaurants en een levendige passantenhaven. Het strandje aan de rand van het dorp is in de zomer een geliefde plek voor gezinnen, met ondiep water en zicht op de jachten die in en uit varen.

De molens zijn vaak open voor bezoek, vooral op zaterdagen in het zomerseizoen. Het is leuk om er even binnen te kijken: kinderen vinden de draaiende kammen en stenen meestal fascinerend, en de molenaars vertellen er graag over. Verder is er in Woudsend ook een tennisbaan en een tafeltennistafel naast de jachthaven, voor als de bemanning van de boot er even af wil.

Over het Heegermeer naar Heeg

Vanuit Woudsend vaar je via De Welle en de Bakken het Heegermeer op. Het Heegermeer is een van de grotere meren in dit gebied en op mooie zomerdagen kun je er flink wat zeilboten en motorbootjes tegenkomen. Aan de noordkant van het meer ligt een klein, ondiep strandje dat speciaal geschikt is voor kinderen - het water is er flauw aflopend en blijft lange tijd warm.

Heeg zelf is een dorp dat lang heeft kunnen leunen op de watersport, en dat zie je. De haven is groot, modern en vol leven, het centrum heeft genoeg restaurants en winkels voor een avond uit de boot, en vlak voor het dorp ligt het beroemde Kuiperseiland. Dit kleine eilandje midden in het Heegermeer is een natuurgebied met aanlegmogelijkheden - perfect om een uurtje te ankeren en even te zwemmen of een rondje te wandelen.

Via de Wijde Wymerts naar Workum

Vanuit Heeg vaar je via de Wijde Wymerts en de Galamadammen richting Workum. Onderweg passeer je een aantal kleinere meren en kanalen waar het verkeer een stuk rustiger is dan op het Heegermeer - een mooi traject om even te ontspannen na de drukte. Workum is een levendige plaats die zowel een aanlegplek aan het IJsselmeer heeft (voor wie buitendoor wil) als een eigen jachthaven binnen.

Het stadje is bekend om zijn donderdagse markten en vooral om het Jopie Huisman Museum, vernoemd naar de Friese schilder die de eenvoud van het dagelijks leven in zijn werk vastlegde. Voor wie van kunst houdt is dat museum echt een aanrader, en kinderen vinden de schilderijen van oude voorwerpen vaak verrassend interessant. Loop ook even de Merk op - het centrale plein - waar in de zomer regelmatig terrassen vol zitten.

Naar Bolsward over de Workumertrekvaart

Vanuit Workum vaar je via de Workumertrekvaart noordwaarts richting Bolsward. Het is een rustig kanaal door het Friese boerenland, met links en rechts weiden vol koeien en af en toe een dorpje dat van het water af nét niet zichtbaar is. Bolsward heeft twee jachthavens die beide goed voorzien zijn, en vanuit de havens loop je in een paar minuten naar het centrum.

Het centrum van Bolsward is een van de aardigste van Friesland, met een prachtig stadhuis, smalle straatjes en genoeg cafés en restaurants voor een gezellige avond. In juli en augustus zijn er vaak donderdagavondmarkten, met regionale producten en muziek. Voor families is Bolsward een fijne overnachtingsplek: rustig, maar levendig genoeg om een paar uurtjes door te brengen.

Door IJlst en terug naar Sneek

Vanuit Bolsward vaar je via de Bolswardertrekvaart richting IJlst, een van de elf Friese steden en tegelijk een van de minst bezochte. Dat is jammer, want IJlst heeft een verrassend mooi historisch centrum. De Eegracht, de centrale gracht van het stadje, wordt geflankeerd door oude koopmanshuizen, en het Stadhuis aan het Galamagracht is een blikvanger. Veel van de historische gebouwen zijn nog in gebruik, en in het centrum vind je leuke winkeltjes en een paar terrassen aan het water.

Vanuit IJlst is het nog een korte vaart naar Sneek, dat je waarschijnlijk al kent als de bekendste watersportstad van Friesland. Sneek heeft een grote passantenhaven in de binnenstad, maar ook rustigere alternatieven zoals het Modderbaarsmeer voor wie liever buiten de drukte ligt. Een avond in het centrum is een aanrader: het Fries Scheepvaartmuseum vertelt het verhaal van de Friese watercultuur, en de Waterpoort - het beroemde stadssymbool - staat nog altijd te pronken aan het einde van de gracht.

Terug naar Terherne

Vanuit Sneek is het nog een vaart van een uurtje of anderhalf naar Terherne. Je kruist het Sneekermeer - bij mooi weer is dat hét hoogtepunt van veel Friese vaardagen - en glijdt langzaam terug naar het uitgangspunt. Terherne ligt strategisch op het kruispunt van een hele reeks vaarwegen, en het dorp zelf heeft een gezellige passantenhaven, een aantal restaurants en het al genoemde Kameleonpark. Een mooie afsluiter van een rondje dat je aan het eind van een weekend met een tevreden gevoel achterlaat.

Praktische tips voor onderweg

• Kies vooraf welke variant je tussen Langweer en Woudsend vaart - oranje route voor lagere boten (max 2,50 m), via het Jeltesleat-aquaduct voor hogere
• De drukste momenten op het water zijn zaterdagmiddag en zondagochtend in juli en augustus - vaar liever vroeg op de dag
• Veel jachthavens onderweg zijn in de zomer vol; bel vooruit of arriveer op tijd
• Kuiperseiland en het strandje aan het Heegermeer zijn ideaal voor een lunchpauze met kinderen
• Joure, Langweer, Heeg, Workum en Sneek hebben allemaal supermarkten op loopafstand van het water
• De brughoogtes en wachttijden onderweg verschillen per traject - bekijk ze vooraf in de planner van VaarRoute.nl

Tot slot

De Woudaaproute is geen route waar je doorheen jaagt. Het is een rondje dat zich op zijn best leent voor een onhaastig weekend, met genoeg ruimte voor strandjes, ijscoupes, museumbezoeken en lange lunches. Wie dit rondje voor het eerst maakt, ontdekt al snel waarom de Friese Zuidwesthoek zo'n bestendige favoriet is bij watersporters: ieder dorp heeft zijn eigen sfeer, ieder meer zijn eigen karakter, en het hele gebied is met de boot zo verbonden dat het voelt alsof het allemaal voor jou is uitgelegd. Een aanrader voor gezinnen, en eigenlijk voor iedereen die een paar dagen het ritme van het water wil oppakken.